Behoud van het woud

Diep in het Mau-woud in Kenia staat documentairefotograaf Alessandro Grassani met zijn Sony Alpha 7R III in de hand klaar om een portretfoto te maken van Babu Maua. Dit 76-jarige stamlid van de Ogiek, afgebeeld in traditionele kleding en op de heiligste en meest afgelegen plek in het woud, voert een rite uit ter ere van de bosgeesten. Hij hoopt de gemeenschap hiermee een vruchtbaar regenseizoen en een goede oogst te bezorgen. Hoewel het gebaar symbolisch is, zijn de uitdagingen van deze stam de brute realiteit.

Het portret is bedoeld voor een kalender met de titel Climate Change Heroes, die wordt gepromoot door een Italiaanse ngo. Voor Alessandro is dit nog maar een klein stukje van een interessant verhaal. Over de tijd die hij met het stamlid doorbracht, vertelt hij: “Babu Maua vertelde me hoe belangrijk het woud is voor de Ogiek-gemeenschap. Dit is hun thuis, de plek waar ze wonen, en het heeft meer te bieden dan alleen eten en dieren om op te jagen. Het woud is ook hun belangrijkste bron van medicinale planten.”

Het woud dat de Ogiek thuis noemen, loopt constant gevaar vanwege ontbossing, hoewel men dit probeert tegen te gaan met duurzaam natuurbehoud. Het Mau-woud is het grootste bergwoud van Oost-Afrika en het belangrijkste waterreservoir in Kenia. Zo'n 130 miljoen mensen leven van het water uit de rivieren in dit gebied. Het woud heeft op dit moment echter nog maar een kwart van zijn oorspronkelijke omvang, doordat het genadeloos is gebruikt voor de productie van brandhout en als landbouwgrond voor buitenlandse multinationals. Om deze ontwikkeling tegen te gaan, ondersteunen ngo Mani Tese en de Universiteit van Milaan de rechten van de Ogiek. Ze betrekken de stam bij het gevecht tegen ontbossing door middel van duurzame projecten en helpen ze op te komen voor hun recht om te worden gerespecteerd als eigenaren en beheerders van hun voorouderlijk grondgebied.

Naast zijn portretopdracht nam Alessandro drie weken de tijd om de strijd in het hart van het Mau-woud vast te leggen. Hij legt uit: “Een verhaal vertellen met een camera betekent voor mij dat je onthult wat er op een plek gebeurt zonder dat je de realiteit op een te directe manier in beeld brengt. Ik geloof dat een foto, ook binnen de documentairefotografie, nooit te informatief moet zijn, anders krijgt een beeld geen persoonlijkheid. Het is belangrijk om de kijker te intrigeren en stimuleren, om de betekenis te verdiepen zodat hij of zij meer wil zien en iets wil doen met het idee erachter.” Doordat Alessandro zijn foto's combineert met verhalen en ervaringen van degenen die hij fotografeert, wordt de situatie op een volledige, unieke en interessante manier in beeld gebracht.

Alessandro gebruikte met zijn Sony Alpha 7R III slechts één lens: de FE 24-70 mm f/4 ZA OSS. Hij koos bewust voor een consistente weergave, om het project esthetisch in balans te houden. Hij vertelt: “Nog belangrijker: deze lens dwingt je om heel dicht bij de mensen te komen die je fotografeert. Je wordt gedwongen tot een menselijkere ervaring en interactie, dus er moet vertrouwen zijn tussen de fotograaf en het subject. Dat zie je terug in de uiteindelijke foto's.

Over de Alpha 7R III zegt hij: “De camera kan in dit soort extreme lichtomstandigheden scherpstellen op subjecten zonder dat je de AF-verlichting hoeft te gebruiken. Bij dit project was dat essentieel. Ik wil de intimiteit van dit soort momenten niet verstoren, dat zou je terugzien in de foto's.” Alessandro vervolgt: “Ik kan met de Alpha 7R III ook volledig stil fotograferen. Hierdoor behoud je de sfeer en krijg je die ook goed op beeld. Deze optie is ook erg prettig voor mensen die het niet gewend zijn om te worden gefotografeerd. Dankzij eigenschappen zoals het kantelbare lcd-scherm kon ik mijn foto's ook meer diepte geven en van perspectief veranderen.”

Alessandro leefde en werkte wekenlang in een tropische omgeving, dus de indrukwekkende weerbestendigheid van de Alpha 7R III en de lange gebruiksduur van de batterijen kwamen goed van pas. Hij legt uit: “Sommige locaties in het woud lagen op meer dan 3000 meter boven de zeespiegel. Het was er heel vochtig, het regende voortdurend en als we in tenten overnachtten, konden we de batterijen soms niet opladen. Ik had maar vier batterijen bij me en elke batterij ging één tot twee dagen mee, dus ik kon telkens een week werken zonder dat ik ze hoefde op te laden. Zoiets is onmisbaar voor dit soort projecten.”

Doordat Alessandro getuige was van de strijd tegen ontbossing van de Ogiek en de pogingen van de Kenya Forest Service, zien we onvermijdelijk ook donkere scenario's terug in zijn foto's. Sommige beelden, bijvoorbeeld van rook en vlammen in de verte en plekken in het woud waar behalve verschroeide aarde nauwelijks nog iets van over is, zijn een toonbeeld van de frustratie van degenen die strijden tegen een onzichtbare vijand. Een vijand die veel groter is dan zij en waar ze vaak al niet meer van kunnen winnen, omdat het kwaad al is geschied.

Toch is er ook hoop. Alessandro zegt afsluitend: “Fotografie is altijd al een krachtig hulpmiddel geweest om meer bewustzijn te creëren. Documentairefotografen hebben het in het verleden vaak voor elkaar gekregen om mensen te sensibiliseren en onder druk te zetten met hun foto's. Ze beïnvloedden daarmee eerst de publieke opinie en zetten daarna de politiek onder druk om te reformeren en veranderingen door te voeren. Als ik mijn camera oppak, hoop ik deze traditie en idealen voort te zetten, ook in dit tijdperk van internet en sociale media. Mijn werk brengt me naar plekken als het Mau-woud, waar ik hopelijk een verschil kan maken met mijn foto's.”