De nacht als tool

Ik zie de nacht als een van de tools die ik tot mijn beschikking heb. Als je in het donker bent, maak je meer gebruik van je andere zintuigen. Je ruikt geuren, hoort geluiden en voelt de temperatuur. Pas daarna zie je welk licht je hebt. Misschien is het volle maan, of staan er duizenden sterren aan de hemel. Je kunt dit gevoel inzetten om een bepaalde sfeer te krijgen.

Schilderen met licht

De nacht is een soort blanco canvas. Het is aan jou wat je wilt belichten en laten zien. Ik gebruik meestal een zaklamp om met de scène te spelen.

Wanneer je een camera op een statief zet en erachter blijft staan terwijl je met je zaklamp iets belicht, krijg je een saaie foto waarbij het lijkt alsof je een flitser hebt gebruikt. Ik loop altijd rond om de scène gelijkmatig te belichten.

De technische basis

Wanneer je nachtfoto's maakt, heb je altijd te kampen met een gebrek aan licht. Een statief is essentieel als je zoveel mogelijk licht wilt vangen maar ook wilt blijven scherpstellen op de scène. Je hebt een lange sluitertijd nodig om het licht van de sterren vast te leggen, maar je moet ook rekening houden met de rotatie van de Aarde. Als de sluitertijd te lang is, worden de sterren onscherp.

De vuistregel voor een perfecte nachthemel is dat de sluitertijd gelijk moet staan aan je brandpuntsafstand. Voor een brandpuntsafstand van 20 mm, bijvoorbeeld, moet je een sluitertijd van maximaal 20 seconden gebruiken. Mijn favoriete lenzen zijn de FE 12-24mm f/4 G en de FE 16-35mm f/2.8 GM. Deze lenzen zijn geweldig voor zowel nachtfoto's als fotografie in daglicht.

Meestal gebruik ik een sluitertijd van 20 tot 30 seconden. Ik vind het niet erg als de sterren een beetje bewogen zijn, omdat dit kan leiden tot een droomachtig effect. Er is ook een praktische kant: met zulke sluitertijden heb ik meer tijd om de scène te belichten, zodat ik een betere ISO kan gebruiken, zoals ISO 3200 of 6400.

Een van de voordelen aan de Sony Alpha 1 en de Sony Alpha 7R IV is dat ik een dergelijke ISO-gevoeligheid kan gebruiken in de weet dat de beeldkwaliteit nog steeds perfect is.

Ingebouwde ruisonderdrukking bij lange belichting

Ik wil mijn foto's niet urenlang te hoeven verwerken met software voor ruisonderdrukking. Daarom gebruik ik altijd de functie voor ruisonderdrukking bij lange belichting op mijn Sony Alpha-camera's (Menu > Opname > Beeldkwaliteit > NR lang-belicht > Aan). Hiermee belicht je een tweede keer met een gesloten sluiter om hete pixels op de sensor te detecteren. Op basis hiervan wordt de beeldruis berekend en vervolgens verwijderd uit je oorspronkelijke foto.

Het belang van een goede lichtbron

Een krachtige ledlamp is maar een klein deel van het verhaal. De temperatuur van het licht is ook belangrijk. Ik vind dat de Melkweg het beste uit de verf komt met een kleurtemperatuur van ongeveer 3500 Kelvin. Daarom zorg ik ervoor dat mijn lichtbron hierop lijkt. Doe je dat niet, kan het zijn dat het landschap te warm of te koud oogt ten opzichte van de hemel.

Een andere belangrijke factor is de kleurweergave-index (CRI). Hiermee meet je de kwaliteit van de golflengten van de kleuren in vergelijking met het daglicht. Met licht van een lage kwaliteit komen je kleuren vaak niet goed uit de verf. Probeer eens een lamp met een hoge kleurweergave-index van ongeveer 97. Je zult een groot verschil zien in de kleuren in je scène.

Scherpstellen

Als je zoveel mogelijk voorgrond scherp wilt houden, kun je beter niet scherpstelling op oneindig gebruiken. Je kunt in plaats daarvan handmatig scherpstellen op basis van de scherpstelindicator van de lens. Op deze manier kun je scherpstellen totdat de indicator aangeeft dat je oneindig hebt bereikt, zonder dat je daadwerkelijk de maximale scherpstelafstand gebruikt.