Voel de kou

Fotografie staat centraal in ons leven: we maken foto’s om momenten vast te leggen. Maar toch staat een foto los van de realiteit. Natuurlijk is het een onmiskenbaar moment, bevroren in de tijd, maar het is een tweedimensionaal beeld zonder geluiden, geuren of het daadwerkelijke gevoel dat je er bent. Daarom draait het er bij fotografie om hoe goed een foto het gevoel kan communiceren dat je ‘er bent’.

“Voor mij vormen texturen een belangrijk deel van deze communicatie”, vertelt Bertrand Bernager. “Ik gebruik texturen zodat de kijker het gevoel heeft dat hij de plek aan kan raken.”

Tijdens een recente trip naar IJsland kreeg ik de perfecte kans om deze theorie uit te testen”, vertelt Bertrand. “Ik heb onlangs pas mijn fotografiediploma gehaald en in Parijs fotografeer ik voornamelijk straten en architectuur. Maar ik daag mezelf altijd uit om nieuwe dingen te proberen. Een van mijn ideeën was om landschappen te fotograferen en opeens bevond ik mezelf in IJsland, midden in de winter. Dat was zeker buiten mijn comfortzone, maar dat vind ik zo mooi: fotografie biedt eindeloze mogelijkheden om te reizen en grenzen te verleggen!”

Het was -20 graden en de ene na de andere Atlantische sneeuwstorm teisterde het land. De ongerepte wildernis van het vulkanische gesteente “vond ik bijna overdonderend”, zegt Bertrand, maar het had precies het effect dat hij had verwacht.

“Het is echt een buitenaards landschap: onbewoonbaar, onwerkelijk voor de zintuigen en in eerste instantie lastig te vatten”, gaat hij verder. “Het zwarte vulkanische gesteente en het wit van ijs en sneeuw leken bijna monochroom.”

Hij wist dat hij zonder structuur niet zou functioneren in de chaos van nieuwe prikkels en keuzes en daarom zocht Bertrand naar een goede benadering. “Als fotograaf moet je jezelf ergens aan verbinden, anders word je overweldigd en ga je willekeurig foto’s maken.” Hij zocht naar beperkingen en “besloot dat hij zich wilde richten op de pure ruigheid van ‘er zijn’.”

Om de texturen daadwerkelijk over te brengen “deed ik een van mijn handschoenen uit om de stenen en het ijs aan te raken. Als je erover nadenkt, kun je een smaak niet omschrijven zonder deze te proeven. Dus hoe kan je iemand vertellen hoe iets voelt zonder het eerst zelf aan te raken?”

Op Bertrands foto’s van de Vatnajökull-gletsjer, de grootste ijskap van IJsland, laat hij de ijsgrotten tot leven komen met zorgvuldige technieken en slim gebruik van licht, beide essentieel voor het fotograferen van textuur. “Het licht en de kleurtemperatuur van het licht hebben enorm veel invloed op de textuur”, legt hij uit. “Omdat we deze grotten ontdekten op een dag met een helderblauwe lucht, was het ijs ook diep aquablauw. Het is net als met de lichtrichting: harder licht zorgt voor meer textuur.”

“Deze grotten zijn allemaal uniek”, gaat hij verder. “Ze ontstaan en verdwijnen vervolgens weer. Dat is de aard van ijs en ik prijs mezelf gelukkig dat ik ze heb gezien.” Voor zijn close-ups maakte hij optimaal gebruik van de ijstexturen. Hiervoor gebruikte hij een FE 12-24 mm f/2.8 GM-lens op een van zijn Alpha 1 camera’s, met een groothoek van 12 mm terwijl hij de camera handmatig scherpstelde op de kortst mogelijke afstand. “Ik duwde de lens tegen het ijs, zodat je de luchtbellen en het zand dat erin zit kunt zien. Als je er zo dicht op zit, voelt het bijna alsof je onder water bent.”

Ik koos ervoor om met een groothoek te fotograferen en een kleine scherptediepte was van belang. Mijn vertrouwde Alpha 1 camera kon die taak makkelijk aan. “In tegenstelling tot een kleiner diafragma”, vertelt hij, “zorgt een groot diafragma voor contrast tussen het scherpe en onscherpe deel, waardoor deze natuurlijke texturen beter tot hun recht komen. Ze lijken scherper en geven de foto een driedimensionale uitstraling.”

Deze vorm van contrast is ook terug te zien in Bertrands foto’s van Breiðamerkursandur, oftewel Diamond Beach, waar kleine brokken ijs op het zwarte zand liggen te stralen in de zon. “Wederom trekt het contrast je ogen naar de scherpe textuur,” vertelt hij, “maar dit keer heb ik een lange sluitertijd gebruikt die de golven vervaagt en het zand om het ijs in beweging brengt. Ik heb een sluitertijd van ongeveer tien seconden gebruikt.”

“Dit was eigenlijk het enige moment dat ik mijn statief heb gebruikt tijdens deze trip. De interne vijfassige beeldstabilisatie van de Alpha 1 is zo goed, dat ik alleen bij lange sluitertijden of nachtfotografie ‘poten’ nodig had.”

“Ik gebruik de Sony Alpha 1 nu meer dan een jaar”, gaat hij verder, “en het is de ultieme camera voor professionals, want elke functie werkt perfect. De resolutie van vijftig megapixel is geweldig voor de beeldkwaliteit en dat geldt ook voor het dynamische bereik. De camera presteert ook geweldig bij weinig licht, heeft een verbluffende autofocus en is gebouwd als een tank. Ik werkte met sneeuw en storm bij -20 graden en de camera is geen een keer uitgevallen.”

“De Alpha 1 is zo gemaakt dat je erop kunt vertrouwen”, sluit Bertrand af, “en doordat je er alles mee kunt fotograferen, is het ook de perfecte camera om mee te experimenteren. Landschappen waren voor mij net zo nieuw als IJsland zelf en ik wil in de zomer graag terug, want dan zal het heel anders zijn. Een compleet nieuwe plek om te ervaren en aan te raken. Ik zal blij zijn dat ik de Alpha 1 dan weer bij me heb.”