Pionier van de watervallen

Nadat hij om twee uur ’s nachts twee kilometer had gehiket naar de waterval Dettifoss in het noordoosten van IJsland om deze onder perfecte omstandigheden te fotograferen, vergat Páll Stefánsson foto’s te maken. Toen hij samen met zijn zoon terugliep naar de bus, realiseerde hij zich dat hij het perfecte vallende water niet had vastgelegd. Maar wat een mislukte shoot leek te zijn, werd uiteindelijk de rode draad in Pálls landschapsfotografie. Na die trip begon hij de talrijke watervallen van IJsland vast te leggen op een manier die bij hem paste. “Drie jaar achter elkaar ben ik op dezelfde dag teruggegaan om het beeld opnieuw te creëren, maar het was nooit echt hetzelfde”, lacht hij. “Dat zegt iets over de natuurlijke wereld, die verandert altijd en staat nooit stil. Daarom moet je de natuur ervaren, jezelf eraan toewijden en alles een natuurlijke manier weergeven.”

Water, en dus ook watervallen, kent drie vormen: vallende vloeistof, etherische damp of bevroren ijs. En in IJsland heeft water soms gelijktijdig deze drie vormen. Páll gaat tot het uiterste om te laten zien dat deze prachtige plekken niet alleen bestaan in het gouden uurtje rondom zonsopgang of zonsondergang. Zijn portretten van de ontelbare watervallen van het land zouden niet compleet zijn zonder het bredere beeld dat hij kan maken met zijn Alpha 7R IV.

“Op een ochtend was de weersvoorspelling heel erg slecht. Toch ging ik richting het noorden, naar een waterval in de rivier Fossá, want ik wist dat het daar na de storm interessant zou kunnen zijn”, vertelt hij. “Ik boekte een hotel in een nabijgelegen dorpje en de sneeuw was zo hoog dat ze me belden en vroegen of ik het wel zou halen. De sneeuwstorm was zo hevig dat ik niet wist aan welke kant van de weg ik reed! In de ochtend was het licht precies zo mooi als ik had verwacht, maar de waterval was helemaal bevroren en de zwarte kliffen waren wit geworden. Het was compleet anders. Ongewoon en ongezien. Het frame was perfect met de 50 mm G Master-lens.”

Hij is ook zeer gul met complimenten over zijn Sony G Master-lenzen. “De 50 mm F1.2 is de beste lens die ik ook heb gehad, en ik heb er veel gehad! De combinatie van de scherpte en snelheid van de G Master-lenzen is uitmuntend. Ik wil een groot diafragma want ik werk graag met lagere ISO-waarden en combineer deze met de resolutie van mijn Alpha 7R IV. De kwaliteit is ongelooflijk. Meer dan genoeg voor de grote afdrukken van mijn landschapsfoto’s.”

Wat betreft de belichting en de compositie van de watervallen heeft Páll een tip die klinkt als een oud Scandinavisch spreekwoord: “Je moet eerlijk zijn tegen de waterval”, lacht hij, “en hem niet uitlachen! Wat ik bedoel is dat je een foto maakt die er net zo natuurlijk uitziet als het beeld dat je zelf ziet. Ik gebruik bijvoorbeeld een niet al te klein diafragma. Ik ervaar deze plekken niet volledig scherp, dus waarom zouden mijn foto’s dat wel zijn? Ik gebruik graag een statief, zelfs met een snelle sluitertijd, want daardoor werk ik langzamer en besteed ik meer aandacht aan de compositie.”

Die benadering is ook zichtbaar in de keuze van zijn lenzen. “Ik geef zeker de voorkeur aan een natuurlijker perspectief”, legt Páll uit, “dus de meeste watervallen fotografeer ik met de 50 mm G Master. Als je op die manier landschappen fotografeert, zie je de lens niet echt, alleen het onderwerp. Het is echter. Maar in de volgende afbeelding gebruik ik een langere lens, de fantastische 135 mm F1.8 GM, met een hoogte-breedteverhouding van 1:1 voor een krapper beeld.”

Als hij tijdens meerdere seizoenen foto’s maakt rondom of zelfs onder watervallen, is de constructie van de camera ook belangrijk voor Páll. “Soms wil ik heel erg dichtbij komen en de hoogte en kracht van de watervallen weergeven, met als gevolg dat ik helemaal doorweekt ben”, lacht hij. “Maar uiteindelijk gaat het om de foto. Je kunt jezelf altijd weer afdrogen. En mijn Sony camera’s en lenzen zijn geschikt voor wat ik doe. Ik heb ze blootgesteld aan zoveel regen, kou en water, maar dat is nooit een probleem geweest.”

Deze beelden weerspiegelen Pálls benadering, zowel wat betreft de watermassa’s als het licht, en staan centraal bij zijn succes. “Kijk,” sluit hij af, “je moet van deze momenten genieten. Als je natuurfotograaf bent, wil je foto’s maken van de natuur. Ik denk dat de opwinding die je voelt als je ergens bent, altijd doorschijnt in de foto’s. Dus zorg ervoor dat je de tijd neemt om de omgeving te observeren en ervan te genieten, en dat respect zal te zien zijn. Misschien dat je snel bewegend water fotografeert, maar zelf moet je nooit haast hebben.”