Hemellichamen

Astrofotografie, nachtfoto's, landschappen bij weinig licht: hoe we het ook noemen, dit type fotografie is behoorlijk complex. Wie dit soort foto's wil maken, heeft een flinke uitdaging, want astrofotografie is afhankelijk van de juiste timing, locatie, inzet, apparatuur en natuurlijk de technische vaardigheden die voortkomen uit ervaring.

Gespecialiseerd nachtfotograaf Stefan Liebermann heeft inmiddels al talloze uren onder de sterren doorgebracht. Voor het soort foto's dat hij maakt, heeft Stefan behalve een mooie locatie ook de juiste techniek en apparatuur nodig. De grootste uitdaging is de combinatie van lange sluitertijden, die nodig zijn om de avondlucht op beeld te krijgen, en het draaien van de aarde. Hierdoor vormen sterren lichtsporen in plaats van de scherpe stipjes die we met onze ogen zien.

Stefan legt uit: “Normaal gesproken gebruiken we de zogenaamde 500-regel om uit te rekenen hoelang de sluitertijd kan zijn voordat er lichtsporen ontstaan. Dat betekent dat ik 500 deel door de brandpuntsafstand van de gebruikte lens. Met mijn FE 24 mm f/1.4 GM is de maximale sluitertijd dus zo'n 20 seconden. En ik moet met een ISO-waarde van 3200 of 6400 fotograferen om de gewenste helderheid te krijgen. Dat is behoorlijk beperkend, dus ik gebruik een sterrenvolger om de belichtingstijd te verlengen.”

Voor zijn recentste werk heeft Stefan zijn vertrouwde α7 III gebruikt. Als hij die op de sterrenvolger bevestigt, draait de camera langzaam mee met de beweging van de aarde. Hij vertelt: “Hierdoor kan ik de belichtingstijd met minimaal twee minuten verlengen. Ik maak dan nog een afzonderlijke foto zonder sterrenvolger voor de voorgrond en daarna hoef ik alleen maar de beelden samen te voegen tijdens de nabewerking.”

Er zijn ook nog andere voordelen. “Als ik een sterrenvolger gebruik, hoef ik het diafragma minder ver open te zetten,” legt hij uit, “waardoor ik op f/2.8 of f/3.5 kan fotograferen. Hierdoor worden mijn foto's scherper. En ik kan lagere ISO-waarden gebruiken, zoals 800 of 1000. Dankzij de volger kan ik ook lenzen zoals de FE 16-35 mm f/2.8 GM gebruiken, die me meer flexibiliteit bieden qua omkadering. Fotografen die voor het eerst een sterrenvolger gebruiken, willen al snel niet meer anders. Hiermee hoef ik veel minder supertechnische handelingen uit te voeren dan bij stilstaande astroshots, zoals het stacken van honderden beelden. Ik ga voor gemak!”

Qua scherpstelling heeft Stefan ook veel aan de EVF op zijn Alpha-camera's.

Dit soort fotografie is volgens Stefan zo'n wonderlijke ervaring dat elke landschapsfotograaf het eens zou moeten proberen. Hij vertelt ons: “Veel mensen lezen of praten erover, maar ze gaan niet naar buiten om het zelf te doen! Voor mij is dat het allerbeste gevoel en ik word extra gemotiveerd omdat het vaak een groepsactiviteit is waarbij ik samen met mijn vrienden wandel en praat terwijl we foto's maken. Ik laat mijn groepsgenoten ook graag terugkomen in mijn foto's, zoals in dit beeld. Dat doe ik om een menselijke dimensie toe te voegen en de kijker een idee te geven van de immense omvang van de sterrenhemel.”

Stefan heeft nog een groter doel met zijn foto's, aangezien astrofotografie op het dichtbevolkte noordelijke halfrond steeds lastiger wordt wegens lichtvervuiling. Hij zegt: “Ik denk dat dit soort shots belangrijk zijn om vast te leggen voor de toekomst. Misschien hebben we over 50 jaar wel te maken met zo'n grote bevolking en zo veel lichtvervuiling dat we de lucht niet meer op dezelfde manier kunnen zien. Het is heel belangrijk dat mensen weten hoe mooi de lucht eruitzag.”