Uitgelichte foto

Ik houd niet van clichématige portretten. Een foto met een gemaakte glimlach betekent niet zoveel. Het is te makkelijk, te naïef en zegt vooral weinig over het onderwerp.

Sterker nog, als mijn baan alleen om foto’s zou draaien, zou ik ermee stoppen. Het gaat om het veldwerk: je inleven, contact maken en praten en mensen proberen te begrijpen via etnografische informatie.

Een portret zoals dit, van de herder Bor uit de provincie Bulgan in Mongolië, ontstaat altijd in het moment. Ik baseer de compositie op de persoonlijkheid van mijn onderwerp, elementen uit hun geschiedenis en de bredere context van hun samenleving.

Bor is nu 84 jaar oud en heeft het grootste deel van zijn leven samen met zijn dieren in dezelfde omgeving gewoond. Hij heeft het communistische regime meegemaakt en heeft een zwaar leven gehad als herder op het land. Zo’n leven is nu bijna onmogelijk, waardoor steeds meer mensen naar de steden migreren en de nomadische cultuur langzaam verdwijnt.

Toen ik met Bor praatte, realiseerde ik me opeens dat er bijna een eeuw aan zwoegen en zorgen tegenover me zat. Hij beschreef een moeilijke situatie, dus zo heb ik het beeld ook gekaderd: met de complexiteit en de spanningen van de donkere negatieve ruimte achter hem en het hoge contrast op zijn gezicht. Verder heb ik het frame doelbewust gekanteld, wat de zwaarte van het leven weergeeft. Ik wilde geen geromantiseerde reisfoto maken.

De Sony Alpha 7C is een uitstekende partner voor fotojournalistiek en documentairefotografie, vooral in combinatie met de lenzen van de G-serie, zoals de FE 50mm F2.5 G. De camera is onopvallend, stil en niet zo agressief als een DSLR-behuizing. Dankzij de meetzoeker en het feit dat de zoeker aan de linkerkant zit, kan ik met mijn rechteroog fotograferen terwijl mijn gezicht zichtbaar blijft voor de mensen om me heen. Ze zien dat ik hen zie. Dit zorgt ervoor dat ik interactie heb met mijn onderwerpen. Dat is onderdeel van mijn ethos en de reden dat ik een documentairefotograaf ben.

Tijdens deze opname gebruikte ik het kantelbare scherm van de Sony Alpha 7C om te kaderen. Hierdoor had ik geen last van de beperkingen van de zoeker. Met het scherm kan ik ook laag bij de grond kaderen of juist van bovenaf, als ik in een mensenmenigte sta. Met het scherm als leidraad voor het kader kon ik de juiste hoeveelheid onderbelichting gebruiken. Daardoor is de achtergrond goed donker en springen de hooglichten op het gezicht van Bor eruit.

Het is geen romantische foto, maar een eerlijke foto. En hij kijkt naar het licht, wat voor mij betekent dat hij met open ogen naar de toekomst kijkt.

Deze foto komt in een boek dat ik ga uitbrengen over Mongolië in de 21ste eeuw. Bij het documenteren van een plattelandstransitie probeer ik de ruige schoonheid van het land vast te leggen. Met krachtige beelden kan ik het verhaal vertellen van een land dat een grote transformatie ondergaat.