Als landschapsfotograaf die zich focust op astrofotografie gebruik ik het liefst lenzen met een groot diafragma zodat ik 's nachts zo veel mogelijk licht kan vangen. Dat zijn vaak grote en zware lenzen, die niet heel praktisch zijn om mee te reizen.

Ik was dan ook erg geïnteresseerd toen ik hoorde van de nieuwe FE 16mm f/1.8 G, een supersnelle groothoeklens met een gewicht van net iets meer dan 300 gram. Ik heb deze lens naast mijn andere lenzen geplaatst: de FE 14mm f/1.8 GM en de FE 24mm f/1.4 GM. Die lenzen zijn al klein en licht, maar in vergelijking zijn ze enorm en ongeveer 50% zwaarder. De FE 16mm f/1.8 G is de lichtste en kleinste lens voor astrofotografie op de markt.

Ik wilde deze lens echt op de proef stellen, en er is geen betere test dan om in de winter op jacht te gaan naar het magische noorderlicht. Daarom ben ik een week in IJsland geweest, waar ik werd onthaald door stormachtige omstandigheden, precies passend bij de poolwinter. Ongeacht het weer wilde ik allereerst naar watervallen. Bij de Brúarfoss viel er wat natte sneeuw, maar dat was geen probleem voor de vochtbestendige lens. Dankzij de ultrabrede hoek van de 16mm was het makkelijk om zowel de waterval als de azuurblauwe rivier in één frame te krijgen. Met een langere belichtingstijd, tussen 0,1 en 1 seconde, kun je het water een interessant effect geven. In daglicht kun je het beste een ND-filter gebruiken voor zulke belichting. In vergelijking met de FE 14mm f/1.8 GM kun je met deze lens makkelijk een los filter bevestigen dankzij de ingebouwde filterdiameter van 67 mm aan de voorkant van de lens. Omdat ik spontaan naar IJsland was gegaan, had ik geen filter van 67 mm bij me en moest ik improviseren. Met een diafragma van f/22 en ISO 50 lukte het om zelfs zonder filter een belichtingstijd van 1/5e seconde te krijgen. De scherpte kan bij f/22 negatief worden beïnvloed door diffractie, maar ik ben erg tevreden over de scherpte van de foto. Het is goed gelukt om de waterval vast te leggen. Dit is precies hoe een lens moet werken want als je een landschap fotografeert, moet je vaak improviseren.

De volgende stop was de beroemde Skógafoss. Mijn hoop om het noorderlicht vast te leggen werd al snel verijdeld door de storm. Ik besloot om in de buurt te overnachten zodat ik de scène in de ochtend op de foto kon zetten. In de nacht had het gesneeuwd, dus kon ik de waterval fotograferen met een verse laag sneeuw. Het verbaasde me hoe weinig geometrische vervorming er optrad. Dat is niet gebruikelijk voor ultragroothoeklenzen. Door de korte focusafstand van 13 cm kon ik met de scherpstelling spelen met nauwelijks een spoor van focus breathing (een afwijking in het beeldveld wanneer je de focus aanpast). Dit is ideaal als je focus stacking wilt gebruiken bij landschapsfotografie. Ik had een Alpha 7R V bij me, die automatische focus stacking ondersteunt. Zo kon ik de ijsformaties op de voorgrond en de besneeuwde waterval op de achtergrond plaatsen.

De volgende nacht was er goed weer voorspeld in het zuidoosten van IJsland. Ik ben naar de Vestrahorn, een indrukwekkende berg in het zuiden, gereisd. Toen ik in de avond arriveerde, waren de omstandigheden perfect: een prachtige besneeuwde berg met een strand op de voorgrond, als je vanuit het noorden fotografeert. Na zonsondergang klaarde het op en ging de wind, die normaal gesproken stevig is, verrassend genoeg liggen. Ik at mijn avondeten in de camper, waarna het spektakel in de lucht begon. Het noorderlicht blijft meestal niet lang, dus ik moest opschieten. Ik greep mijn rugtas en ging naar het strand. Onderweg stopte ik in het midden van het besneeuwde landschap. Het noorderlicht was overal om mij heen, dus ik besloot een panorama te maken. Het noorderlicht beweegt, dus ik moest de afzonderlijke foto's snel achter elkaar nemen. Hoe korter je brandpuntsafstand, hoe minder foto's je nodig hebt, en hoe groter het diafragma, hoe korter de belichtingstijd. Met andere woorden, de ideale omstandigheden voor deze lens. Ik heb één foto van mijzelf gemaakt. Dankzij de ingebouwde zelfontspanner van de camera was dat met een timer van 10 seconden goed te doen.

Ik had niet veel tijd en ging dus snel door naar het strand. Daar werd de kracht van de lens echt duidelijk. Ik wilde een foto nemen van de weerspiegeling van het noorderlicht boven de Vestrahorn in het water van de branding, en dat alles in het donker … Het klinkt ingewikkeld, en dat was het ook! Een korte belichtingstijd was cruciaal om ervoor te zorgen dat ik de volgende golf voor kon zijn. Met f/1.8 en ISO 4000 kon ik binnen vier seconden een goed belichte foto nemen. Wauw, wat is dat goed gelukt! Het noorderlicht en de Vestrahorn, weerspiegeld in het water. Het was een prachtig moment.

Vervolgens wilde ik proberen nog verder te gaan door een volledig panorama te maken in de branding. Het was leuk om bij −10 °C steeds sneller van golf naar golf te rennen. Bevroren voeten gegarandeerd! Als je aan het rennen bent, moet je snel kunnen handelen. Het is dus essentieel dat je lens klein en compact is, maar met deze lens had ik geen enkel probleem. Dankzij de groothoek van 16 mm en het diafragma van f/1.8 kon ik op het strand panorama's met weerspiegelingen maken. Ik ben echt heel blij met de foto. Met f/1.8 is de scherpte heel goed en is er weinig coma of vignettering in de hoeken. Bekijk het resultaat vooral zelf!

Toen mijn vingers gevoelloos raakten en ik ze rust wilde gunnen, heb ik de camera op de hemel gericht en zo veel mogelijk losse opnamen gemaakt met de functionaliteit om foto's te nemen met een interval. Je kunt op basis van die beelden bij de nabewerking een timelapse maken. De camera kon ook een prachtige substorm van het noorderlicht vastleggen. De belichting stond ingesteld op 2 seconden om te voorkomen dat het beeld van het bewegende noorderlicht onscherp werd. Hiervoor is een groot diafragma (f/1.8) essentieel, omdat je anders hele hoge ISO-instellingen moet gebruiken.

Zodra mijn vingers weer opgewarmd waren, ging ik door met het maken van panorama's! Na ongeveer twee uur was het spektakel helaas voorbij. Toen de zon opkwam, heb ik nog een foto gemaakt van de Vestrahorn in het licht van de dageraad. Ook met f/13 presteerde de lens heel goed.

Op de terugweg ben ik gestopt bij het beroemde Diamond Beach om de prachtig belichte kleine ijsbergen van de Vatnajökull-gletsjer te fotograferen. Ik heb steeds losse foto's genomen en ben opnieuw erg onder de indruk van het resultaat.

Later in de week werd IJsland geteisterd door zware stormen met windsnelheden van meer dan 200 km/u en het werd fotografie onmogelijk. Ik ben zo blij dat ik heldere luchten heb gehad. Toen ik op de laatste dag op weg was naar het vliegveld, zag ik vanuit de auto het noorderlicht tussen de wolken door. Ik ben gestopt bij een mooie plek in de buurt van Reykjavik bij een huis met een vijver ervoor. Ik had opnieuw het geluk dat ik met de nieuwe lens een foto van de prachtige weerspiegeling van het noorderlicht kon maken. Zoals verwacht waren de prestaties zelfs met f/1.8 geweldig.

Al met al heb ik veel plezier gehad met de FE 16mm f/1.8 G. Het is een fantastische lens, die heel licht en compact is. Dankzij het zeer grote diafragma en de grote filterdiameter is deze perfect voor astrofotografie en klassieke landschappen. Deze lens zal altijd een plekje in mijn cameratas hebben!