Om op te eten

“Tijdens mijn carrière is me vaak gevraagd iets te fotograferen wat ongebruikelijk voor me was”, zegt Kate Kirkman, “en vaak zei ik daar nee op. Voedselfotografie heeft me echter altijd aangesproken. Deze discipline is creatief en uitdagend, dus ik word er blij van als iemand me hiervoor vraagt.”

Kate is van oorsprong portretfotograaf en werkt vaak aan persoonlijke branding voor verschillende klanten, waaronder chef-koks en voedingsdeskundigen. In combinatie met haar kunstachtergrond en oog voor detail is voedselfotografie een goede en logische match. Kate heeft hier inmiddels zelfs een website voor: foodbylumiere.co.uk.

“Een van de dingen die me aanspreken,” vervolgt ze, “is de complexiteit. Voedselfotografie kan makkelijk lijken, maar er komt ongelofelijk veel bij kijken, zowel technisch als esthetisch. Wie dit werk op het hoogste niveau doet, heeft misschien een voedselstylist en een rekwisiteur, maar vaak moet je het als fotograaf allemaal zelf doen. Compositie en kleurtheorie zijn heel belangrijk, net als de belichting. Sommige foto's zijn heel minimalistisch, maar andere juist heel complex. Dat betekent dat elk gerecht, restaurant en verhaal uniek is.”

Onlangs werkte Kate aan een project voor “een gezellige gastronomische pub genaamd The Hundred.” Ze vertelt: “Hierbij ontdekte ik hoeveel invloed de makers van gerechten eigenlijk op shoots hebben. Fotografen willen graag op een manier werken die bij hun stijl past,” voegt ze toe, “maar de chef-kok of stylist denkt daar misschien heel anders over. In dit geval wilde de klant minimalistische shots en mocht er niets in het frame te zien zijn wat de aandacht van het eten kon afleiden. Ook moest ik de eigen tafels en muren van de pub gebruiken, zodat de foto's een authentieke uitstraling zouden krijgen.”

Kate maakte een reeks flatlaycomposities en shots vanuit meer gebruikelijke hoeken, maar ook foto's van het restaurant zelf. Over de flatlays zegt ze: “Zulke beelden van bovenaf zijn de afgelopen tijd heel populair en ze zijn vaak het belangrijkste onderdeel van veel shoots. Flatlays worden veel gebruikt op sociale media en het is wel duidelijk waarom, want het zijn opvallende, mooie foto's waarbij de tafel ook gelijk de achtergrond vormt en je kunt lekker creatief zijn met het frame.” Ze voegt lachend toe: “De enige situatie waarin deze opstelling niet werkt, is bij gerechten waar hoogte in zit. Als ik een burger met meerdere lagen of een stapel wafels moet fotograferen, is het dus tijd voor een ander perspectief.”

Ze vervolgt: “Voor foto's van bovenaf plaats ik mijn Sony Alpha 7R IV op een zelfgemaakte rig boven op een paar lampstandaarden. Dit biedt me meer stabiliteit en flexibiliteit dan een statief. Ik sluit de camera aan op een scherm of laptop en bepaal daarmee de compositie door het subject te verplaatsen in plaats van de camera.” Kate voegt toe: “Een menselijker perspectief, vanuit een hoek van 20 tot 45 graden, is zelfs lastiger, want daarbij zie je meer van de ruimte. En alles wat in het frame komt, moet natuurlijk worden verlicht of gestyled.”

Kate gebruikt het liefst handmatige scherpstelling met focus peaking op de Sony Alpha 7R IV. Ze vertelt: “Vaak gebruiken we ook een apparaat om de scherptediepte te berekenen, om te zien hoeveel van het subject scherp moet blijven. Ik gebruik meestal de FE 50 mm f/2.8 Macro-lens, want die is klein en licht, maar heeft wel een groot diafragma, waardoor ik de scherpstelling heel oppervlakkig kan houden. Idealiter wordt 90% van het subject scherp, zoals het grootste deel van het bord en het bestek en natuurlijk het gerecht zelf. Het is dan ook heel normaal om een paar stops te diafragmenteren. Zolang de camera op dezelfde plek blijft, is dat geen probleem.”

“Wat ook zo fijn is aan de Alpha 7R IV,” vervolgt Kate, “is dat ik uit één shot van een gerecht meerdere composities kan bijsnijden dankzij de resolutie van 60,2 megapixels. In combinatie met de heel lage ISO-waarden levert deze camera geweldige afdrukken op. Dat is belangrijk, want veel van deze shots worden gebruikt in tijdschriften of op menu's. Daarvoor is het belangrijk dat de foto's mooi helder zijn.”

Waar Kate echter voor moet oppassen, zijn reflecties. Ze vertelt: “Als ik daar niet goed op let, kunnen reflecties echt een nachtmerrie zijn, want ze zorgen voor scherpe en lelijke contrasten die de aandacht van het eten afleiden. Om dit te voorkomen, gebruiken we verzachtende lichtvormers zoals softboxen, maar we kiezen ook voor bestek en borden die mat zijn of een goede patinalaag hebben. Ik wil het licht niet hoeven aanpassen aan reflecties, maar de lichtopstelling gebruiken die het best is voor dat wat ik fotografeer. Als het echt niet anders kan, zijn er ook matterende sprays die glans tegengaan, maar dan kunnen we na het fotograferen niet gelijk met het bestek of van de borden eten!”

Een van de camerafuncties waar Kate veel baat bij heeft, is de liveweergave. “Doordat de sensor gelijk een beeld oplevert,” vertelt ze, “kan ik niet alleen makkelijker wijzigingen aanbrengen in de belichting en scherpstelling, maar als de camera op een statief of rig staat, kan ik het subject ook belichten met continulicht in plaats van een flitser. Hierdoor zie ik veel beter welk licht goed werkt. We hebben eigenlijk alleen flitsers nodig als we details willen stilzetten, bijvoorbeeld wanneer we iets over een gerecht gieten of als we poedersuiker door de lucht laten vliegen.”

“Het liefst houd ik de belichting zo natuurlijk mogelijk,” vervolgt ze, “maar laat ik de vorm en textuur van het eten ook goed zien. De belichting is eigenlijk net zoals bij traditionele stillevens, dus het tegenovergestelde van wat ik vaak voor mijn portretten gebruik. Met licht van vooraf kan een gerecht er heel plat uit komen te zien. Hooglichten en schaduwen spelen bij dit soort foto's een veel grotere rol, dus ik belicht subjecten vaker vanaf de zijkant of van achteren. En als ik iets doorzichtigs fotografeer, ga ik voor volledige belichting van achteren en gebruik ik reflectoren of witte schermen voor de invulling.”

“Net als bij elk ander subject is het vooral belangrijk om als fotograaf een eigen stijl te ontwikkelen”, zegt ze tot slot. “Je moet weten wat je wilt en ik houd van een wat donkerdere, mysterieuze stijl. Ik speel graag met contrasten, licht en schaduwen. Als de klant iets anders voor ogen heeft, is dat prima. Een fotograaf moet zich daaraan kunnen aanpassen. Uiteindelijk wil je er vooral voor zorgen dat gerechten eruitzien om op te eten. En na afloop doen we dat dan ook! Dat is een van de grote voordelen van voedselfotografie.”