Nemanja Maraš legt zijn ziel bloot tegen een witte achtergrond. De reeks zelfportretten met de titel Reflections is gemaakt in een helder verlichte studio en vervolgens tentoongesteld in de net zo helder verlichte Monolog Gallery in Belgrado. In deze reeks is Nemanja op zijn creatiefst en tevens op pad naar zelfontdekking.

Nemanja werkte jaren als succesvol modefotograaf maar raakte steeds meer geïnteresseerd in portretfotografie en zette zijn ideeën om in baanbrekende persoonlijke projecten. Zo richtte hij zich bijvoorbeeld op vrienden die zich in een toestand tussen dromen en waken bevonden, om ze vast te leggen “voordat ze hun dagelijkse masker weer konden opdoen”. Tijdens een ander project fotografeerde Nemanja balletdansers op het moment dat ze van het podium kwamen, “uitgeput en vol emoties”.

“Op een gegeven moment besefte ik me dat ik beter was in het vastleggen van de authentieke kant van mensen dan hun façade. Ik wil mensen laten zien zoals ze zijn, en dat geldt ook voor mijzelf. Ik ben tegen de trend van mensen die iets willen zijn wat ze niet zijn of zich schuldig voelen over wie ze zijn. Jezelf zijn is zoveel interessanter en mooier.”

Reflections laat zien hoe belangrijk zelfportretten zijn voor Nemanja: “een portret is de perfecte manier om jezelf te leren kennen en te waarderen. Toen ik op een dansschool les gaf in fotografie waren zelfportretten onderdeel van mijn lesprogramma. Zelfportretten kunnen experimenteel en uitdagend zijn en mensen helpen hun stem te vinden en te ontdekken dat zijzelf hun belangrijkste creatieve partner zijn.”

Hoe kwam Reflections van de grond? “Ik begon aan de hand van 12 zelfportretten te experimenteren met mixed media. Het waren gewone foto's waarop ik tekende en schilderde, en waaraan ik collage-elementen toevoegde. Net als bij veel van de foto's in Reflections kwam het idee bij me op tijdens een therapiesessie. Mijn therapeut zei dat ik veel voor anderen deed en daardoor teveel werd voor mezelf. Daarom maakte ik elk gezicht anders, alsof ik probeer me aan te passen aan de verwachtingen van anderen.”

In andere foto's van het project zie je Nemanja uit focus, in silhouet, met bedekt gezicht of net buiten het kader. Op die manier laat hij zien dat identiteit dynamisch is en continu verandert. Er zijn ook beelden van water en stenen die met de portretten zijn vervlochten en de indruk geven dat de maker zijn herinneringen projecteert. “Ik heb voor elke foto een definitie, maar die houd ik privé.”

De Sony Alpha 7R V is een favoriet van redactionele en portretfotografen, en deze camera heeft meerdere functies die Nemanja ondersteunen bij zijn werk. “Het is natuurlijk lastiger om te focussen en composities te maken dan bij een gewoon portret, maar met de Alpha 7R V zijn dergelijke problemen goed te ondervangen. Dankzij de geweldige eye-autofocus, bijvoorbeeld, is de scherpstelling perfect en kan ik veel relaxter te werk gaan.”

“Ik kan mijn uitdrukking niet zo goed controleren zoals ik dat bij anderen zou doen. Als ik me zorgen ga maken over de focus is dat zichtbaar op mijn gezicht. Daarom zet ik de camera op een statief, laat ik de camera scherpstellen op mijn gezicht en gebruik ik de intervaltimer om 60 foto's te maken. Pas daarna ga ik naar de camera om de beste beelden te kiezen. Mijn favoriet is de foto die niet helemaal scherp is. Ik houd van dat soort momentopnamen, maar met deze camera moet je echt je best doen om niet alles scherp te krijgen!”

“De Alpha 7R V biedt een geweldige resolutie van 60 megapixels, waardoor ik beelden zo nodig kon bijsnijden en toch een groot bestand had om af te drukken. Veel van mijn foto's zijn bijvoorbeeld van horizontaal naar verticaal bijgesneden voor een strakker kader. De foto waarbij mijn hoofd buiten het kader valt, heb ik overigens niet eens bijgesneden. Het was een gelukkig toeval dat de foto precies het verhaal vertelde dat ik wilde overbrengen.”

Nemanja gebruikte ook de 'zwart-wit'-optie van de Alpha 7R V. “Veel fotografen beseffen niet dat belichting voor monochrome beelden en gekleurde beelden niet hetzelfde is. Bij monochroom heb je meer contrast en intensiteit nodig om het meeste te halen uit de hooglichten en schaduwen. Hoewel ik bij het bewerken RAW-bestanden in full colour gebruik, kan ik via de zwart-witvoorbeeldweergave toch zien hoe het beeld eruit gaat zien.”

“Soms is enig giswerk toch wel wenselijk,” aldus Nemanja, “ook al gaat het dan meer om de betekenis dan om de uitvoering van een foto. Tijdens dit project heb ik geleerd dat het niet nodig is om uit te leggen waarom een portret eruitziet zoals het eruitziet. Uitleg staat niet gelijk aan waarde en ik vind het prima om anderen de portretten te laten interpreteren zoals zij dat willen. Deze typen zelfportretten kunnen het gevolg zijn van herinneringen van 30 jaar geleden of van gisteren, of het resultaat zijn van inspiratie die alleen opkomt als je vertrouwd bent met de apparatuur en je spontaan kunt experimenteren. Het maakproces is van belang, daar gaat het om.”