De grimmige vulkanen, verlaten zwarte stranden en krachtige watervallen van IJsland vormen een droomlocatie voor veel fotografen. Het was op een bijzonder gure dag in de vulkanische velden van Nesjavellir in de buurt van Reykjavik dat Davide Monteleone zijn camera richtte op een iglo van aluminium om een foto te maken die de nieuwsgierigheid van de kijker prikkelt.

Het onderwerp – de opkomende technologieën voor CO₂-opslag (CCS, carbon capture and storage) – is van groot geopolitiek belang en “het verminderen van de CO₂-uitstoot moet even serieus worden genomen als oorlogen”, zegt Davide. “We hebben dit probleem veroorzaakt, en nu moeten we een oplossing uitvinden. Deze machines zijn de wapens die we bouwen om onszelf te redden.”

Het fotograferen van deze technologieën is echter lastig. “De vraag was hoe je een verhaal kunt illustreren dat gaat over iets dat je niet kunt zien. We waren op pad gegaan om dit systeem voor CO₂-opslag vast te leggen, maar net zoals de meeste technologie is het visueel niet heel aantrekkelijk, hoe belangrijk het ook is. Dus moeten we ons richten op de wetenschappers en hun uitvindingen, waarmee we CO₂ uit de lucht filteren en dit onder de grond opslaan of verminderen via projecten op zee.”

Voor het artikel bezocht Davide binnen acht maanden negen locaties voor CO₂-opslag in Europa en de rest van de wereld. Bij elke locatie verbleef hij een aantal dagen of zelfs weken. “Om voor deze artikelen te fotograferen moet er veel onderzoek worden gedaan. Als fotograaf ben je nauw betrokken bij de redactie als het gaat om planning en beslissingen”, vertelt Davide. “Een project dat zo groot en belangrijk is als dit kan heel spannend zijn, maar ik voelde me zo betrokken dat ik mijn zenuwen kon bedwingen.”

Ondanks alle hindernissen had Davide na 12 uitputtende uren in Nesjavellir een foto die perfect was voor de cover van de National Geographic van november 2023.

Voor het project gebruikte Davide een camera van groot formaat, een drone en zijn Sony Alpha 7R IV, die hij beschrijft als “heel efficiënt, omdat hij op een snelle en makkelijke manier alles doet wat ik wil. Deze kleine, lichte full-frame spiegelloze camera’s doen me denken aan de manier waarop de eerste 35mm-filmcamera’s halverwege de 20e eeuw het maken van documentaires hebben veranderd. Dankzij de 60 megapixels doet de kwaliteit niet onder aan die van veel grotere en duurdere camera’s.”

“Deze camera werkt ook goed wanneer je lange dagen doorbrengt onder zware omstandigheden. Ik kan erop vertrouwen dat ik duizenden foto’s kan nemen op één batterij, of ik nu in de IJslandse kou ben of in de klamme hitte van de Democratische Republiek Congo”, zegt Davide.

Davide vertelt dat hij zijn creativiteit nodig had om iets wat “best lelijk en saai” oogt goed uit de verf te laten komen. In tegenstelling tot oorlogsgebieden, waar je snel moet reageren, heb je voor projecten als deze geduld en inspiratie nodig.

“Ik heb me er samen met mijn team over gebogen. We hebben verschillende dingen geprobeerd om te kijken of het werkte”, zegt hij. “Misschien konden we het perspectief veranderen om het verhaal beter te vertellen, wat technieken uit de industriële fotografie inzetten, creatieve belichting gebruiken of op een ander moment van de dag fotograferen. Uiteindelijk hebben we de iglo met een drone belicht en in het donker gefotografeerd.” Davide hoopte nog om het noorderlicht te zien, maar zoals de IJslanders zeggen: als je ernaar uitkijkt, komt het niet.

“Ik denk dat het allemaal goed is gekomen”, zegt hij. “De foto is niet voor niets gekozen als de cover van het tijdschrift. Het is een interessant beeld dat je doet afvragen wat de iglo is en waarvoor hij gebruikt wordt. De foto heeft een soort futuristische aantrekkingskracht, maar het eigenaardige landschap is ook een beetje onheilspellend. Je ziet niet alleen de mogelijkheden van de toekomst maar ook de uitdagingen, en wat ons te wachten staat als we deze niet het hoofd bieden.”

Davide ziet zichzelf als een soort vertaler. “De foto zelf legt niets uit, maar als mensen geïntrigeerd raken en over CO₂-opslag gaan lezen, heeft de foto zijn werk gedaan. Het is niet de rol van een documentairefotograaf om het probleem op te lossen, maar om nieuwsgierigheid op te wekken zodat anderen erover gaan nadenken.”

Volgens Davide is dit in de afgelopen decennia niet veel veranderd. Hij vergelijkt zijn rol met die van de fotografen die de industrialisatie hebben vastgelegd, zoals de Amerikaan Lewis Hine. “Het is onze taak om een nieuwe industriële revolutie vast te leggen en de verhalen van de energietransitie te vertellen. We stappen over van fossiele brandstoffen naar groene energie. Hoewel het opslaan van CO₂ niet genoeg is om de problemen met het klimaat op te lossen, is dit een belangrijk aspect. Fotografie op dit gebied wordt ook steeds beter. Vijf jaar geleden zag je nog overal stockfoto’s, maar tegenwoordig worden er veel meer creatieve en indrukwekkende foto’s gemaakt.”

Net zoals veel andere fotografen gebruikt Davide vaak een hybride stijl. Daarom was het belangrijk dat hij met zijn Sony Alpha 7R IV ook kon filmen voor het artikel van National Geographic. “Bij projecten wil ik ook graag filmen, omdat video’s heel effectief een verhaal kunnen vertellen. Vooral als je onderwerp vrij statisch is, zoals bij dit project, kun je geluid en bewegende beelden gebruiken om mensen te prikkelen.”

Het verhaal van CO₂-opslag en klimaatverandering is per definitie geopolitiek, maar Davide vindt vooral het menselijke aspect opbeurend. “De wetenschappers zijn altijd heel enthousiast over hun werk, en hun uitleg is geduldig en ontroerend, ook als het ingewikkeld is of als het iets is dat andere mensen niet kunnen zien. Ze weten dat deze dingen van cruciaal belang zijn voor de toekomst van onze planeet. Als ik hun energie kan omzetten in een bericht dat bij vele anderen weerklank vindt, doe ik dat maar al te graag.”