Bij wildlifefotografie is afstand van groot belang. Elke afstand biedt iets unieks, of je nu dichtbij of ver weg bent. Met een korte afstand kun je bijzondere hoeken gebruiken en een intieme ervaring creëren, met een grote afstand ben je veiliger en heb je meer overzicht. Bij sommige dieren is het zowel voor de fotograaf als het dier cruciaal om op gepaste afstand te blijven.

De band die Melissa Schäfer heeft met wilde dieren en dan voornamelijk beren, is door de jaren heen sterk veranderd. Ze groeide op in een voorstad van Hamburg, ver weg van de poolgebieden die ze nu haar thuis noemt. Haar vader maakte haar altijd wakker met een handpop in de vorm van een ijsbeer, en haar kamer hing vol met foto's van ijsberen. Tegenwoordig is ze succesvol als wildlifefotograaf en reisleider. Ze is ook de oprichter van Mother, een prachtig tijdschrift dat het werk van vrouwelijke fotografen belicht.

“Ik vond ijsberen leuk omdat ze schitterende, sterke dieren zijn”, vertelt Melissa. “Maar tegelijkertijd hadden ze iets onwezenlijks. Het waren dieren die je alleen op een foto zag. Ik had nooit gedacht dat je met eigen ogen een ijsbeer kon zien. De noordpool leek wel een andere planeet.”

Melissa had de kans om ijsberen in gevangenschap te zien, maar dat weigerde ze. “Toen er ijsberen naar de plaatselijke dierentuin kwamen, wilde ik ze aanvankelijk zien om te kijken hoe groot ze waren en hoe ze bewogen. Maar ik ben nooit geweest. Ik vond het idee van een ijsbeer op een plastic ijsberg maar raar. Ik wilde de koning van de noordpool in zijn eigen leefomgeving zien.”

Wat een onmogelijke droom leek, werd uiteindelijk een nabije realiteit en het meest onvergetelijke moment van Melissa's carrière. “Het was de eerste keer dat we op Spitsbergen naar de oostkust reden. Toen we bij de ijszee kwamen en sporen in de sneeuw zagen, realiseerde ik me dat er ijsberen in de buurt waren. Mijn droom kwam uit.”

“Plotseling zagen we een ijsbeer op een prachtige ijsberg in de vorm van een golf. We wachtten af en ze liep onze kant op. Ze was de eerste ijsbeer die ik ooit heb ontmoet, en ik vind haar nog steeds de mooiste van allemaal. Ze speelde in de sneeuw, heerlijk rustig en relaxt. Ik voelde me zo met haar verbonden dat ik haar een naam heb gegeven: Helen.”

Als het gaat om het beschermen van de natuur kan emotionele afstand doorslaggevend zijn. De band die we hebben met onze omgeving is een sterke drijfveer. “Wanneer ik mijn ervaringen deel, wil ik hetzelfde gevoel van verbondenheid oproepen dat ik zelf ook voelde”, zegt Melissa. “Een ijsbeer die ik tegenkom is slechts een dier, maar het wordt persoonlijk als ik haar een naam geef.”

“Ik heb zo'n 30 minuten met Helen doorgebracht. Misschien meer, misschien minder. Wanneer je op het ijs bent, verlies je elk besef van tijd. We gingen pas weg toen Helen rustig wegwandelde. Het was een prachtig moment, zonder enige spanning aan beide zijden.”

Door hetzelfde gevoel te laten zien in fotografie, stelt Melissa, kun je mensen bewust maken. De uitdagingen waar de dieren van het poolgebied voor staan, zijn uitdagingen voor ons allen. “Het is niet nieuw dat de pool aan het veranderen is”, zegt ze. “Ik ben bang dat mensen er gewend aan raken, dat ze het gewoon accepteren en zich niet beseffen hoe slecht het ervoor staat. IJsberen hebben de ijskappen nodig om te leven. Hun jachtgebied krimpt, en ze zullen uithongeren en verdrinken.”

“Ik heb de achteruitgang met eigen ogen gezien”, vertelt ze. “Bevroren fjorden waar we een paar jaar geleden op konden lopen, zijn nu open wateren. De ijsberen kunnen niet meer op zeehonden jagen, dus richten ze zich op rendieren. Een paar jaar terug was dat nieuw, nu is het normaal. Maar ijsberen kunnen niet overleven op rendieren. En de rendieren hongeren ook uit: door het instabiele weer bevriest de regen en wordt het gras dat ze eten bedekt met ijs.”

“Het lijkt allemaal ver van ons bed. Dat is ook hoe het voor mij voelde toen ik in Duitsland woonde”, geeft Melissa toe. “Maar dat is een gevaarlijke gedachte, en gewoon niet waar. Klimaatverandering blijft niet bij de pool. Heel Europa heeft te maken met overstromingen en bosbranden. We moeten inzien dat de wereld eigenlijk heel klein en fragiel is.”

“Fotografie kan die afstand kleiner maken”, stelt Melissa. “Ik wil dat mensen verliefd raken op de natuur, ook als die onbereikbaar lijkt. Ik wil dat mensen gaan houden van de vogels, het ijs, het licht, de ijsberen en natuurlijk van Helen. Als je om een plek of een dier geeft, ga je nadenken over wat je doet, of je nu in het Verenigd Koninkrijk, Duitsland of Zweden woont.”

Hoewel Melissa's ontmoeting met Helen veel indruk maakte, benadrukt ze dat het belangrijk is om op gepaste afstand te blijven, voor de bescherming van zowel mens als dier. “Het is een vreemde tegenstelling. Je wilt niet dat de dieren te dichtbij komen, maar je kunt niet genoeg van ze krijgen. Het zijn grote, gevaarlijke dieren. Sommige zijn nieuwsgierig of schuw, andere zijn agressief. Als we zien dat een ijsbeer onrustig is of als ze een jagende moeder is, gaan we weg.”

“Het is onethisch om een dier te storen of nerveus te maken wanneer je hun gedrag wilt vastleggen”, stelt ze. “Daarmee doel ik onder andere op het lokken van dieren, het forceren van een situatie die onveilig is voor het dier en het manipuleren van de omgeving. Als fotograaf moet je onzichtbaar zijn.”

Melissa gebruikt haar apparatuur van Sony voor al haar werk, of ze nu op een boot of in een auto zit. Sony steunt haar respect voor het onderwerp en helpt haar op gepaste afstand te blijven en toch elk moment perfect scherp te krijgen. Ze fotografeert al jaren met haar Sony Alpha 1 en maakt veel gebruik van de opnamesnelheid van 30 fps en de geweldige autofocus. Hiermee kan ze ijsberen spotten tegen een achtergrond van ijs en sneeuw. Bovendien heeft ze tijdens zonsopgang en zonsondergang te maken met weinig licht, dus de uitstekende ISO-prestaties van de Alpha 1 spelen ook een grote rol.

Om een gepaste afstand te houden maakt Melissa ook gebruik van lenzen als de FE 400-800m f/6.3-8 G OSS, de FE 400mm f/2.8 GM OSS en de FE 600mm f/4 GM OSS. Daarnaast biedt de resolutie van 50 megapixels van de Sony Alpha 1 niet alleen prachtige details maar ook veel ruimte om bij te snijden.

“Ik maak foto's omdat je niet in woorden kunt beschrijven hoe mooi de ijsbeer is. Hoe ze bewegen, hoe ze hun hoofd buigen om aan de sneeuw te ruiken, gewoon al hun lichaamstaal”, vertelt Melissa. “Maar fotografie gaat niet alleen om het vastleggen van wilde dieren. Het gaat erom de wereld te ontdekken en een persoonlijke reis te maken. Toen ik voor het eerst een ijsbeer ontmoette, ging er een deur voor mij open. Helen liet mij zien hoe het is om in het moment te leven en bewees dat alles mogelijk is.”

“Op een van onze trips naar de oostkust heb ik Helen volgens mij teruggezien. Ik weet natuurlijk niet 100% zeker of zij het was, maar het was dezelfde plek en de leeftijd klopte. Ze had twee jongen bij zich. Ik denk vaak aan ze. Ik hoop dat haar jongen ook ooit kinderen krijgen, maar tenzij we de klimaatverandering kunnen remmen … wie weet?”