Hoe kun je een probleem uitleggen als het zo groot is dat het de hele planeet aangaat? In vele opzichten is klimaatverandering het grootste probleem dat de mens ooit heeft ervaren, en de gevolgen zijn letterlijk van wereldformaat. Om dit probleem op te lossen, moeten we het eerst kunnen begrijpen. Een beproefde manier om dit te doen is om in te zoomen en op menselijk niveau te kijken.

Met deze gedachte reizen we af naar het Noorse nationale park Dovrefjell-Sunndalsfjella, het bergachtige thuis van de muskusos. Het park is ook een soort tweede thuis voor de wildlifefotograaf Floris Smits, die de muskusossen al meer dan 10 jaar lang volgt. De film die hij samen met videograaf Nicolai Brix maakte, laat zien wat de muskusossen te verduren hebben in een omgeving die niet meer de hunne is.

‘Ik maak al zo lang foto’s van de muskusossen in Dovrefjell dat ik heel duidelijk merk wat de klimaatverandering met ze doet’, vertelt Floris. ‘Ik heb alles met eigen ogen zien gebeuren. En dat is precies wat Nicolai en ik met deze film wilden tonen.’

‘Het maakt veel meer indruk als je voorbeelden laat zien van hoe dieren lijden en hoeveel impact dit heeft op de mensen om hen heen. Kijk bijvoorbeeld naar natuurdocumentaires. Die vinden veel weerklank omdat ze een emotionele reactie oproepen. We moeten altijd denken aan hongerige ijsberen op smeltende ijsbergen, maar wat er met de muskusos gebeurt is even erg.’

Met hun vertrouwde uitrusting van Sony gingen Floris en Nicolai van start in de wetenschap dat ze alles goed konden vastleggen. ‘De Sony Alpha 1 is mijn standaardcamera geworden voor wildlifefotografie’, zegt Floris. ‘Ik kan er 100% zeker van zijn dat de autofocus elk beeld scherp krijgt, ook als het veel sneeuwt of de lichtomstandigheden lastig zijn. Ik gebruik ook een Alpha 7R III als tweede camera. Afhankelijk van de omgeving en de afstand tot de dieren wissel ik tussen de FE 400mm f/2.8 GM OSS en de FE 600mm f/4 GM OSS.’

Door de veranderende weerspatronen komt er steeds meer warme lucht in het leefgebied van de muskusos, en Floris en Nicolai wilden de negatieve effecten hiervan laten zien. ‘Het kan de ene dag -20 of -30 ºC zijn, en de dag daarop regenen. Hierdoor wordt de grond bedekt door een laag ijs, waardoor de muskusossen meer moeite hebben met eten en bewegen. In de winter graven de ossen door de sneeuw naar gras, maar het ijs maakt dit moeilijker of zelfs onmogelijk. Wat bewegen betreft, zijn sommige heuvels nu te glad voor ze.’

‘Daarnaast is de sneeuw natter en plakkeriger als de temperatuur rond het vriespunt ligt’, vertelt Floris. ‘De ossen kunnen daar niet goed mee omgaan. Als ze graven, blijft de sneeuw in hun vacht hangen in de vorm van zware ijsklompen. Hierdoor bewegen ze zich langzamer en gebruiken ze meer energie, terwijl ze die in de winter juist moeten besparen. Ze zijn van nature gewend aan temperaturen van -40 ºC, dus ze raken ook oververhit. De klimaatverandering is funest voor hun gezondheid.’

Floris is erg blij met de emotionele band die Nicolai met zijn filmmaken kon scheppen. ‘Ik heb in de afgelopen jaren duizenden foto’s gemaakt van de muskusossen, maar het is niet altijd makkelijk om de impact van klimaatverandering met een stilstaand beeld te laten zien. Nicolai’s beelden kunnen de gevolgen voor het natuurlijke gedrag van de ossen goed benadrukken. Ik combineer vaak landschapsfoto’s met close-ups van dieren, maar met een video kun je echt zien hoe ze worstelen met een omgeving die niet natuurlijk voor ze is.’

Nicolai werkte voornamelijk op de achtergrond en ondersteunde Floris tijdens zijn interviews, maar dat betekent niet dat hij ook maar een enkele kans heeft laten liggen om de veranderingen in de omgeving en de constante strijd van de ossen vast te leggen.

‘Ik wilde zo goed mogelijk laten zien hoe hard de ossen moeten werken voor kleine beetjes voedsel’, zegt hij. ‘Er was zoveel om te filmen. Had ik maar een groter team bij me!’

Nicolai moest veel verschillende beelden maken, dus gebruikte hij twee zoomlenzen. Voor de documentairebeelden gebruikte hij de FE 24-70mm f/2.8 GM II, en voor de muskusossen de FE 200-600mm f/5.6-6.3 G OSS. Beide lenzen combineerde hij met een Alpha 9 III. ‘De kwaliteit was geweldig’, glundert hij. ‘De nieuwe ‘global’ sluiter is perfect als er veel beweging is, en de autofocus is enorm verbeterd. De stabilisatie was zo goed dat ik alles zonder statief kon filmen. Dat is heel handig als je licht moet reizen. Ook heb ik een ECM-M1-microfoon van Sony gebruikt om het geluid in de bergen op te nemen.’

Floris en Nicolai zien het project als iets dat ze niet alleen hadden gekund. ‘We weten allebei veel over de natuur en we hebben veel respect voor elkaars werk’, zegt Nicolai. ‘Op creatief vlak verschillen we sterk, maar dat is juist een pluspunt. Ik had dit verhaal niet alleen kunnen vertellen. We hadden elkaar nodig om voldoende impact te kunnen maken.’

‘Dat was voor mij ook een eyeopener’, beaamt Floris. ‘We hebben samen iets gemaakt wat anders nooit was gelukt. We hebben ons vier dagen gericht op het lot van de muskusossen, en we hopen dat de boodschap goed doordringt. In elk geval hebben we bewezen dat je samen meer gedaan krijgt – zeker als het gaat om het bestrijden van klimaatverandering.’