Beste tips: een zonsverduistering fotograferen

Een totale zonsverduistering is een spectaculair natuurverschijnsel dat veel mensen misschien maar één keer in hun leven meemaken. Ernaar kijken moet echter heel voorzichtig gebeuren. Recht in de zon staren kan blijvende schade aan je gezichtsvermogen veroorzaken. Dit wordt nog versterkt als je kijkt door een verrekijker, een telescoop, een telelens of een camera met een optische beeldzoeker, zoals een DSLR.

Omdat spiegelloze camera's van Sony een elektronische zoeker (EVF) gebruiken in plaats van een optische zoeker, worden je ogen niet direct blootgesteld aan geconcentreerd zonlicht terwijl je bezig bent met de compositie van een foto. De sensor van de camera kan echter wel beschadigd raken als de camera op de zon is gericht en geen goed zonnefilter heeft.’

Kijk nooit rechtstreeks naar de zon tijdens de gedeeltelijke fasen van een zonsverduistering. Alleen wanneer de verduistering volledig is en de zon volledig door de maan wordt afgedekt, is het veilig om er met het blote oog naar te kijken. Draag geschikte oogbescherming totdat de verduistering voorbij is en doe deze ook weer op zodra het eerste felle zonlicht verschijnt.

Zonnefilters

Om je camera te beschermen tegen het sterke licht van de zon, moet je een speciaal zonnefilter gebruiken. Dit is veel sterker dan een standaard ND-filter. Een gemiddeld fotografisch zonnefilter heeft een optische dichtheid van 5,0 (ongeveer gelijk aan ND100000), waardoor het licht van de zon met ongeveer 16,6 stops wordt verminderd. Dit is genoeg om de intensiteit van de zon aanzienlijk te verminderen en je camera te beschermen. De filters zijn overal verkrijgbaar en zijn voorzien van standaard lensschroefdraad om ze op het uiteinde van je lens te monteren, net als elk ander filter. Koop een filter van een gerenommeerd merk, controleer het op eventuele oppervlaktedefecten voordat je begint met fotograferen en zorg ervoor dat het stevig is vastgeschroefd zodat het er niet halverwege de opname af valt. Standaard ND-filters, zelfs zeer sterke, zijn niet ontworpen voor het maken van directe foto's van de zon en mogen nooit worden gebruikt in plaats van een gecertificeerd zonnefilter.’’–

Plannen

De kans dat je je in de kleine schaduw van de maan bevindt en een totale zonsverduistering ziet, is een 'once-in-a-lifetime'-gebeurtenis. Voor veel mensen betekent het zien van een totale zonsverduistering dus dat ze moeten reizen. Planning is van vitaal belang, vooral als je het beste zicht op de zonsverduistering wilt hebben. Zelfs als je maar een paar kilometer buiten de directe lijn bent, heeft dit invloed op je beelden. Controleer dus het pad van de zonsverduistering en zoek een plek met een duidelijk zicht. Er zijn verschillende websites en smartphone-apps die het pad van de totale verduistering en de eclipstijden voor jouw locatie laten zien.

Belichtingsinstellingen

Wanneer er zoveel licht wordt geblokkeerd, kan het lichtmetingssysteem van je camera onbetrouwbaar worden. Een goed begin is om je camera in te stellen op de handmatige modus, ISO 100, f/8 en 1/500e seconde, met een zonnefilter op de lens. Pas de sluitertijd hierop aan.

Je Sony-camera heeft tools waarmee je veel gemakkelijker de juiste timing en belichting kunt krijgen. Belichtingsverschuiving is het meest voor de hand liggend. Kies in de transportmodus Bracket continu en stel de belichtingswaarde in op 1,0 EV en de beelden op 5. Als je de sluiter ingedrukt houdt, maakt de camera snel achter elkaar 5 foto's, elk met een tussenpoos van 1 EV: -2 EV, -1 EV, de door jou gekozen belichting, +1 EV en +2 EV.

Lenskeuze

Als je een spectaculaire foto met veel details wilt maken, is een telelens de meest logische keuze. Een 200mm-lens is ongeveer het absolute minimum waar je voor moet gaan, maar idealiter wil je voor dramatische beelden een brandpuntsafstand van 400 mm of langer. Omdat je de zon normaal gesproken fotografeert met ongeveer f/8, heb je geen bijzonder snelle lens nodig. De geweldige FE 200-600mm f/5.6-6.3 G OSS van Sony is de allerbeste keuze. De brandpuntsafstand van 600 mm en de filterdiameter van 95 mm zijn meestal voorbehouden aan wildlife- en sportfotografen en maken dit een van de meest veelzijdige lenzen voor het vastleggen van een zonsverduistering. De FE 100-400mm f/4.5-5.6 GM OSS is een andere optie. Deze heeft een lichtere, compactere behuizing en een meer gebruikelijke filterdiameter van 77 mm.’

Voor nog dramatischer foto's kun je beide lenzen ook gebruiken met de Sony FE 1,4x- en 2x-teleconverters.

Ondersteuning van de camera en lenzen

Voor het fotograferen van een zonsverduistering is een statief een aanrader. Wanneer je een lens met een lange brandpuntsafstand gebruikt, voorkomt een statief niet alleen beweging, maar kun je ook comfortabeler fotograferen. Zo behoud je gemakkelijker je compositie en kun je de focus vergrendelen zodra je die hebt gevonden.

Focussen

Handmatig focussen is de beste optie voor het focussen van de lens. Wanneer de lens eenmaal is ingesteld, hoef je dit niet meer aan te passen. Gebruik de functie Vergrootglas voor scherpstelling van de camera. Idealiter zou je dit zo moeten instellen dat het automatisch wordt ingeschakeld wanneer je aan de ring voor handmatig focussen van de lens draait. Ga hiervoor naar Focus > Focus Assistant> Auto Magnifier in MF en zet deze op Aan.

Fases

Terwijl de maan voor de zon schuift, kun je verschillende stadia vastleggen, zoals het eerste contact, wanneer de maan en de zon elkaar voor het eerst 'raken'. Daarna komt de totale verduistering, wanneer de maan de zon volledig blokkeert. De totale verduistering is het enige moment waarop je het zonnefilter veilig kunt verwijderen, omdat de zon dan wordt afgedekt. Verwijder het filter alleen als de zon volledig wordt afgedekt door de maan. Wees geduldig en verwijder het niet te vroeg. Afhankelijk van waar je je bevindt, kan de totale verduistering slechts enkele seconden tot enkele minuten duren. Ga dus voorzichtig te werk en raak jezelf niet kwijt in het moment. Houd het filter klaar om het weer terug te plaatsen.––––

Terwijl het filter van de lens af is, moet je de belichting aanpassen, omdat de helderheid enorm kan variëren: begin rond 1/125e seconde, f/8, ISO 100 en gebruik vervolgens, als het veilig is, belichtingsverschuiving om meerdere opnamen te maken. Je kunt een serie opnamen met belichtingsverschuiving ook tijdens de bewerking samenvoegen met behulp van geschikte software.

Plaats het zonnefilter terug op het moment dat het allereerste zonlicht terugkeert, maar bij voorkeur ruim daarvoor. Als je onervaren bent of er geen vol vertrouwen in hebt, is het niet de moeite waard om je camera te riskeren. Laat dan het zonnefilter op de lens en geniet van het ongelooflijke natuurverschijnsel.